-
Oktober


OKTOBER
Onder de zwakke oktoberzon worden de dagen steeds korter. In het felle avondrood staande bomen er weemoedig bij. Hun bladerwerk wordt kaler. Ongeduldig rukte de herfststormreeds aan de verkleurde bladeren. Rijpe eikels en kastanjeszijn spoorloos verdwenen. Het bos wordt weldra een oord van diepe rust.”
Plattelandsdichter Jozef Vandromme
PS De foto is gemaakt in het Zwarte Woud.
Oktober -
Tijdreiziger

Via een leuke link (https://www.topotijdreis.nl/) dook ik de historie in van het gehuchtje met de naam Noten waar we nu sinds twee jaar wonen.
Othene (Ottenee, Otene, Noten, Notene). Het is een buurtschap binnen de voormalige gemeente Zaamslag, sedert 1 april 1970 onderdeel van de gemeente Terneuzen. Mooi gelegen ten oosten van de Othenesche Kreek in de Zaamslagpolder in Oost Zeeuws-Vlaanderen.
Reeds in 1160 wordt een kapel te Othene genoemd. Het eerste lid van de naam Othene is de 2de naamval van de persoonsnaam Ow. In 1297 wordt het als parochie vermeld. Omvatte het noordwestelijk deel van Zaamslag. Behoorde tot het administratieve district van de Polder van Namen, evenals het later ingepolderde Triniteit. De abdij van Baudeloo heeft er bezittingen gehad. In 1586 is Othene ten onder gegaan als gevolg van de militaire inundaties gedurende de Tachtigjarige Oorlog. Al in 1574 verwoestten Vlissingse en Middelburgse Watergeuzen Triniteit, evenals Axel, Othene, Willemskerke en Zaamslag. In 1584 stak men de zeedijken langs de Honte bij Saeftinghe, Othene en Campen door. Nadat in 1586 ook het gebied rondom Axel onder water was gezet, konden de bewoners van deze streek niet meer terugkeren. Na herdijking is Othene bij Zaamslag gevoegd. Van het in 1586 geïnundeerde Othene zijn op diverse locaties archeologische vondsten en sporen bekend. In 2008 zijn bijvoorbeeld bij graafwerk voor een waterpartij in het Terneuzense uitbreidingsplan Othene-Zuid bewoningssporen en vondsten uit de veertiende eeuw tevoorschijn gekomen.
Ik kan me uitstekend vermaken door een duik terug in de tijd te nemen en te kijken hoe sommige plekken er pakweg 50 tot 100 jaar geleden geografisch uitzagen.
Vroeger en nu
Het leukst vind ik het om te zien als een gebied er nu nog steeds zo uitziet. Je moet goed zoeken, maar er zijn nog enkele plekken in de buurt die de tand des tijds hebben doorstaan.
Mij zou het ontzettend interessant lijken om tijd te reizen en een wandelingetje te maken hier in de buurt.
Dan zou ik een stoet met monniken met geluid van de klok van de kapel voorbij zien trekken. Of de Spanjaarden in gevechtstenue door de polders zien marcheren. De watergeuzen de dijken zien doorsteken. En later de boeren en landarbeiders diezelfde dijken weer versterken.
Ik zou door boerenland, door moeras en over lage dijken lopen en naar de plek toegaan waar ik nu woon. Waarschijnlijk zou ik wel hetzelfde uitzicht op de kreek hebben als nu maar met natte voeten er naar kijken vanuit de oevers.
Weet jij hoe jouw omgeving er 100 jaar of eerder geleden uitzag?





-
Dag Daan en Jan

Een brief aan twee columnisten die afscheid namen.
Drie weken geleden zaterdag viel het doek voor Daan de Launay in Mezza.
Zij schreef voor de laatste keer in columnvorm voor de weekendbijlage van krant (onderdeel van het AD). Na vijf jaar met veel liefde geschrevene columns besloot zij te stoppen.

In juli schreef Jan van Toortelboom over zijn ‘afscheid’ als columnist in dezelfde krant:
“..stukjes over het gezin waarin ik opgroeide, over dagelijkse beslommeringen en gedachten, over Zeeland en haar natuur, over de onverzettelijke Zeeuwen. Nu is het tijd om de laatste beweging te maken.”

Zinnige zinnen
Ja en nu? een brief schrijven aan beiden om hen te bedanken en te zeggen hoe ik genoten heb van hun schrijfsels en dat ik de columns mis.
Beste (of kan lieve ook? of is dat te amicaal?)
Het spreekwoord dat je pas iets mist als het er niet meer is. En dit is zo waar!!
De zaterdagochtenden zijn niet meer hetzelfde. Eerst moesten wij als lezers van de PZC de prachtige verhalen van jou, Jan “met nuchtere melancholie, soms afgetopt met wat humor”.
En nu stopt dan ook de pagina gevuld met jouw pen Daan. Het was iedere keer weer “eerst de column van Daan lezen… “
Zoals chef Mezza Claudia Straatmans schreef: “die met zoveel herkenning, troost, schoonheid en inzicht een luikje in haar hart opende en dit deelde met ons…”
Aan alles komt een einde natuurlijk en soms is het gewoon mooi geweest en ben je er klaar mee. Maar als lezer ben je wel erg afhankelijk van de schrijver om het maar zo te zeggen. En zoals nu blijkt moet je dus het door hem en door haar gekozen einde respecteren en accepteren al wil je het niet echt.
Dank beiden! Voor de glimlach, de traantjes, de frons tussen de wenkbrauwen, de knipoog naar het leven, het relativeren van veel overdreven zaken, koesteren van iets kleins en vooral voor alle mooie zinnige zinnen en leesminuten die jullie mij zomaar vanuit het papier gaven.
-
Brutalisme

Dit blogje stond nog op mijn lijstje om te posten: een terugblik op een inspirerende kunstexcursie van afgelopen maand.
Met onze kunstkring waren we deze keer dicht bij huis op pad in Zeeuws Vlaanderen.
De uitnodiging voor deze dag kwam van ArtBase, een organisatie die vanuit het stadhuis Terneuzen tentoonstellingen en kunstprojecten organiseert en hierbij onderzoekt of daar draagvlak en toekomstperspectief voor is. Een bijzonder initiatief dat Terneuzen provinciaal als kunst- en cultuurstad op de kaart zet. Ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan van ‘Vleeshal’ presenteerden ArtBase Terneuzen en Vleeshal Middelburg samen met zeven Zeeuwse kunstinstellingen en het Museum voor Hedendaagse Kunst Antwerpen een bijzonder tentoonstellingsproject: Vleeshal Collectie On Tour. Voor het eerst worden werken uit de Vleeshal-collectie getoond op negen locaties, verspreid over heel Zeeland.
Tijdens deze excursie krijgen we de gelegenheid om drie tentoonstellingen in Zeeuws-Vlaanderen te bezoeken: bij ArtBase Terneuzen, Museum Het Bolwerk in IJzendijke en VierVaart in Groede.



Brutale balkons
Naast de Vleeshal on tour kunstwerken kon je in het stadhuis van Terneuzen ook de expositie van de #BrutaleBalkons bezichtigen, een project van Toonbeeld Terneuzen.
Zeeland bouwde aan het brutaalste bouwwerk van de provincie! Na het succes van het straatjesproject Vermeerderen en de fotowedstrijd Weerspiegeling was dit een nieuw creatief project bij Toonbeeld.
Je kon een kartonnen doos ophalen die je vervolgens geheel in eigen stijl kon aankleden, verven, beplakken of leeg houden. Heel creatief en inspirerend. Een soort open kijkdoos waar je je blik naar buiten of naar binnen kon richten.
Geweldig wat er bedacht is voor dit thema passend bij de brutalistische architectuur van Bakema van het stadhuis in Terneuzen. Jullie misschien nog bekend van de prachtige uitvoering van The Passion vorig jaar en sinds dit jaar ook op de Nationale Monumenten lijst.

Dichter André van der Kreeke schreef in maart 2022 dit gedicht:
1972: de B van bruut ( brutalistisch) was populair Logisch dus de keuze voor de B van Bakema. De B van Beton wond zich op,stortte zich uit
Een rouw gebouw, uit het boze oosten ontsnapt Gestapeld, gewogen, grauwer dan een een novemberdag
Als schip van beton uit zijn bekistingen gegleden Een dek hier, een voorplecht daar – baken voor de stad
Ook broeder voor de zusterschepen die ploegend voorbijvaren en nooit zo voor anker zullen gaan
Geen verfijning, geen glans, behaagzucht onderdrukt Wel een geraffineerd spel met verdiepingen en ramen
(B bemoeide zich overal mee: liet democratische stoelen aanrukke, de deuren van welkomhout, steigerende plinten)
Vaak vanaf de dijk als intimiderende bunker afgedaan te kolossaal en altijd de dreiging met schemering
Maar het functionele kef om dit te bedenken…. Een ark van gewapend beton voor ons, voor alles en allen
Voor de brutale balkons werden meer dan 300 dozen ingeleverd.
Ik was zelf begonnen maar had het niet afgemaakt, maar heb nu zoveel inspiratie (zie de foto’s) opgedaan dat ik het alsnog doe. En mijn eigen thema voor dit brutale balkon is look with a brightsight of life.




En nog een filmtip over deze bouwstijl/kunstrichting:
The Brutalist

-
Herfstdag

Nazomer of herfst? Maakt eigenlijk ook niet uit want het was gewoon een ‘schoane’ dag. De ochtend werd ik betoverd door de spinnenwebben aan het hek van de buren. En de avondwandeling was spectaculair vind ik. Eerst nog volop zon en mooie vergezichten langs de zeedijk, dan rustige doorkijkjes in de polder aan en als beloning aan het einde een spectaculaire zonsondergang.
En toeval of niet ik kwam dit mooie gedicht tegen van R.S.Thomas:
A Day in Autumn
It will not always be like this,
The air windless, a few last
Leaves adding their decoration
To the trees’ shoulders, braiding the cuffs
Of the boughs with gold; a bird preeningIn the lawn’s mirror. Having looked up
From the day’s chores, pause a minute,
Let the mind take its photograph
Of the bright scene, something to wear
Against the heart in the long cold.




-
Stronger than Yesterday

“Gisteren is voorbij en morgen bestaat nog niet.”
Dus… pluk/pak de dag. Carpe Diem.
Vol goede moed, vol goede energie óf juist vóór die goede energie. Want soms begin je met weinig energie en voel je je pas tijdens of pas na het trainen of wandelen fitter in je hoofd en lijf worden.
Voor het tegenaan van mijn Ostereopose doe ik naast wandelen en iedere dag oefeningen ook twee keer per week krachttraining met mijn personal train(st)er.
Weggaan zal de sterk verminderde botdichtheid nooit meer, het krimpen gaat ook gestaag door (ik was vorige week bij de meting nu weer 2 centimeter kleiner en in totaal nu al 10 centimeter dan 5 jaar geleden), maar ik probeer het wel in combinatie met mijn medicatie op een ‘redelijk’ niveau te houden. Omdat ik al zoveel breuken in mijn ledematen heb gehad maar een inzakking van je wervelkolom (of wederom een midrifbreuk) echt niet (meer) wil, ben ik op het punt van medicatie en de oefeningen heel streng voor mezelf. Waar ik ook ben.
En de ene dag gaat het beter dan de andere en voel ik me dus ‘stronger than yesterday’.
En dan nu nog een stukje over je hersenen die natuurlijk ook krimpen met het ouder worden maar waar je volgens deskundigen ook veel aan kunt doen.
En dan ontkom ik niet om Francis van Jole te citeren die gisteren weer een hele interessante ‘In de week van‘ schreef. Waaronder het artikel over hersenen Hersenen luisteren eerder naar iemand anders dan naar jou waar ik dit citaat las:
“Maar eerst nog even over de fysieke omvang. Onderzoekers ontdekten jaren geleden al dat Londense taxichauffeurs grotere hersenen hebben dan andere mensen omdat ze wettelijk verplicht zijn alle 25.000 straatnamen van de stad en hun locatie uit het hoofd te kennen. Ze hebben voor dat stratenboek gewoon meer fysieke opslagruimte nodig in hun schedel. Bijkomend gevolg is bijvoorbeeld dat Londense taxichauffeurs amper overlijden aan de gevolgen van Alzheimer omdat ze hun hersenen, althans het deel dat gebruikt wordt voor ruimtelijk inzicht en geheugen, de hippocampus, zo goed in conditie houden.”
Dus trainen die grijze cellen. Met puzzelen, nieuwe dingen leren, veel bewegen, gezond eten en vooral lachen, dat schijnt ook heel veel goeds te doen.

-
Herfstige zaken doorgeschoven tot later

Na de eindeloos lijkende zomer is het dan nu toch 21 september geweest en herfst op de kalender.
Alleen op de kalender want in real time is het weer helemaal nog niet herfstig. Ronduit prachtig, met mooie stapelwolken, krachtige zonneschijn en een aangenaam windje. En .. het is nooit koud. Daar vergis me ik nog al eens in als ik naar buiten kijk en me aankleed voor een wandeling met de hond. Zeker in de middag knoop ik dan halverwege de wandeling toch steeds weer mijn vest om mijn middel om ‘met zonder’ jas te lopen.
Er schijnt volgende week nog meer mooi weer met hoge temperaturen aan te komen, en juist toen ik eigenlijk aan de herfsttijd wilde beginnen, staat er hier dus een ‘hete’ nazomer op het programma.
Maar het is een mooi seizoen, de indian summer vind ik. Met de kortere dagen worden de kleuren in de natuur zachter, warmer. De ochtenden zijn vaak mistig en het gras blijft lang nat. En vooral de zonsondergangen zijn spectaculair met een soort vuurzee-luchten.
Ja het zou eigenlijk de tijd zijn om kastanjes te verzamelen Die liggen er al volop), collages met herfstbladeren te maken en een nieuw breiproject te starten. Met een warme jas naar buiten. Lange wandelingen door de eenzame polder waar je alleen af en toe een trekker tegenkomt. Of over het verlaten strand lopen en je afvragen was het hier echt zo druk enkele weken geleden?
‘S avonds hete kruidenthee drinken en gewoon een mooi boek lezen zoals Kwartet van Anna Enquist met passende muziek op de achtergrond. Nieuwe recepten uitproberen met aparte specerijen en veel taart met appels van eigen oogst bakken. Gewoon zomaar ouderwets genieten van de charmes van een nieuw seizoen.
Tja, het zou .. maar in plaats daarvan heb je zin om op blote voeten langs de waterlijn te lopen, trakteer je jezelf op een ijsje bij de ijswinkel (die anders al dicht zou zijn!), eten we een frisse salade en zit ik in de tuin te lezen met een koude gemberlimonade. Warme wol breien en kruidenthee als ook de kruidige quiches en stoofpotjes stel ik dus maar uit tot nader orde.



-
Wolkenhemel

Als ik mijn avondwandeling langs de Westerschelde loop geniet ik behalve van de vergezichten, de rust, het geluid van de golven en de zonsondergang, vooral ook van de wolkenhemel.
Nooit geweten hoeveel verschillende soorten wolken er zijn totdat ik een stukje van een metereologe las.
Mooie namen in het Latijns maar de Nederlandse omschrijvingen verdienen zeker ook lof zoals de makreelhemel of de veerwolken.
Veerwolken (Cirrus).
Een makreelhemel (Cirrocumulus).
Dunne sluiers (Cirrostratus).
Middelhoge wolkenvelden (Altocumulus).
Middelhoge wolkensluiers (Altostratus).
Regenwolken (Nimbostratus).
Lage wolkenbanken (Stratocumulus).
Laaghangende mistwolken (Stratus).
Stapelwolken (Cumulus).
Onweerswolken (Cumulonimbus).





-
Verhalen die bijblijven

De nieuwe maand is al weer bijna op de helft, tijd om de moeite waard pagina te verversen. September heeft een prettig soort ernst. De avonden worden eerder donker, maar de winter is nog ver weg. Het is precies het moment voor een boek dat je aandacht vraagt en bijblijft. Deze zes titels doen dat ieder op hun eigen manier.
Voor September koos ik boeken met in de hoofdrol vrouwen. Moedige, sterke, bijzondere vrouwen. Vrouwen uit de geschiedenis en ook van niet zo lang geleden en nu. Allemaal Verhalen om door te geven aan volgende generaties. Verhalen die bij blijven, die je raken. Een klein eerbetoon aan vrouwelijke emancipatie, ambities en liefde.
Zo is er Isolda van Allegra Goodman. Over het leven van Marguerite de la Rocque de Roberval. Geïnspireerd door het waargebeurde verhaal van een 16e-eeuwse Franse vrouw die werd achtergelaten op een eiland in Canada. Goodman schrijft een roman over isolatie, verraad en vrouwelijke overlevingskracht.
In Mesopotamië van Olivier Guez. Een meeslepende en epische historische roman over het leven van Gertrude Bell, een ten onrechte (bijna) vergeten vrouw die na de Eerste Wereldoorlog een cruciale rol speelde in de geschiedenis van het Midden-Oosten
Gertrude Bell, geboren in 1868, kwam op vierentwintigjarige leeftijd voor het eerst in de mythische regio Mesopotamië, het gebied tussen de rivieren de Eufraat en de Tigris. Deze ervaring zou haar leven ingrijpend veranderen. De Arabische wereld liet haar niet los, en tegen alle normen van die tijd in zou ze zich ontwikkelen tot ontdekkingsreiziger, archeoloog, schrijver en spion. Als een van de belangrijkste Britse gezanten in de periode na de Eerste Wereldoorlog, in de nadagen van het Ottomaanse Rijk, was ze onmisbaar in de strijd van de Engelsen om grondgebied. Een vrouw met macht, maar ook een tragische heldin: patriottisch en onverschrokken, en tegelijk een onbegrepen kind uit een welvarend victoriaans milieu. En wanhopig verliefd.
Olivier Guez volgt in zijn krachtige roman het spoor van deze bijzondere, invloedrijke vrouw en reconstrueert op boeiende wijze haar cruciale rol in de geschiedenis van het Midden-Oosten.
En dan Het einde van Erna Ankersmit van Anna Enquist. In Het einde van Erna Ankersmit verschijnt een thuiszorgmedewerkster aan de deur van de oude, eigenzinnige schrijfster Erna. Tegen haar wil. Of eigenlijk: tegen haar zelfbeeld.
Erna heeft geen zorg nodig.
Erna wil geen zorg nodig hebben. Erna ís iemand die voor zichzelf zorgt.Maar de werkelijkheid denkt daar anders over.
De toevallige ontmoeting met verzorgster Vronie groeit langzaam uit tot een onverwachte vriendschap. Uiteindelijk maken ze samen een wandeltocht langs de Muur van Hadrianus in Engeland — een reis die herinneringen opent, rouw zichtbaar maakt en haar relatie met haar overleden echtgenoot opnieuw betekenis geeft.
Het klinkt klein.
Maar het onderwerp is groot: afhankelijkheid.Zij die blijft van collega blogster en schrijfster Beatrijs Ryckaert. Een roman over haar moeder.
Als kind kreeg ze te horen dat haar hart te zwak was om oud te worden.
Maar zij bleef. Honderd jaar lang. In zorg, verlies en liefde. Ze werd moeder van negen kinderen en het kloppende hart van een familie — een vrouw die droeg zonder ooit te vragen om gezien te worden.
Zij die blijft is een waargebeurde familiekroniek, een intiem eerbetoon aan een stille held en aan gewone levens die, eenmaal verteld, nog lang blijven nazinderen. Voor Zij die blijft volgde Beatrijs de sporen van haar moeder door herinneringen, dagboeken en historisch onderzoek.De correspondente van Virginia Evans. Sybil Van Antwerp is 73, gepensioneerd advocaat en een trouw briefschrijver. Iedere ochtend schrijft ze aan haar kinderen, oude vrienden, favoriete auteurs en haar geadopteerde broer. Eén lange brief verstuurt ze nooit. Dan ontvangt ze zelf anonieme post en dwingen oude geheimen zich opnieuw aan haar op.
Virginia Evans vertelt Sybils verhaal uitsluitend via brieven. Daardoor leer je haar niet netjes van buitenaf kennen. Je ontdekt haar stem, haar humor en haar blinde vlekken stukje bij beetje. Het resultaat is een roman over verlies, maar nog meer over de mogelijkheid om laat in je leven iets te herstellen. Sybil is geen keurige wijze oudere vrouw is, maar geestig, lastig en volop in beweging
En dan nog Dochter van de grote winter van Isabelle Autissier. Arnarulunguaq werd in 1896 geboren als dochter van een Groenlandse jager. In 1921 sloot ze zich aan bij een poolexpeditie van ontdekkingsreiziger Knud Rasmussen. De reis per hondenslee duurde drie jaar. Ze kookte, wees de weg en verzamelde voorwerpen en verhalen waarmee ze het leven van Inuitgemeenschappen vastlegde.
Isabelle Autissier brengt deze lang onderbelichte vrouw naar de voorgrond. Dat levert meer op dan een avonturenverhaal. Je leest ook hoe geschiedenis wordt gemaakt, wie daarin een naam krijgt en wie lange tijd als voetnoot achterblijft.






Note: De beschrijvingen zijn overgenomen van de uitgevers en Hebban Boekenclub en door mij aangevuld/aangepast.
-
Flowerpower

Vorige week was ik een dagje in Middelburg. Niet om te shoppen maar kunst, historie en architectuur aan mijn zus en zwager te laten zien. Zij logeerden een weekje in Zeeland. (Dat was overigens ook de reden dat ik minder snel reageerde op logjes van collegabloggers).
Over de kunst in het Zeeuws Museum, de historie en architectuur schrijf ik later vast nog een blogje.
Maar nu eerst wat fleurigs. Heel veel bloemen versieren de stad viel mij op. Echte bloemen maar ook kunstbloemen zoals aan de gevel van de mooie bloemenwinkel Huis van de bloemen. Een winkel om ook binnen wat fleur op te snuiven.
Je moet echt van dichtbij kijken en voelen (!) om het onderscheid van echt aan de buitengevel te kunnen zien. Natuurlijk maakte ik ook gelijk een plaatje van het meest gefotografeerde straatje met de paraplu’s.
Ik vind het geweldig om zo tussen de schreeuwerige uithangborden en reclame-uitingen iets liefs en sfeervols te ontdekken.





Zaterdag was ik ook nog even in hometown Terneuzen waar nu langs de Herengracht een bloemrijk stadsparkje is aangelegd met een lief slingerpad ertussen. Allemaal wilde bloemen met nog volop bijen en hommels.

Ik pleit behalve voor meer groen ook voor meer flowerpower in onze steden en dorpen.
